Psychoterapia integracyjna w praktyce - czyli jak pracuję

     Przypuśćmy że zastanawiasz się nad podjęciem psychoterapii. Przeżywasz trudne chwile, być może wydarzyło się w Twoim życiu coś, co zaburzyło dotychczasową równowagę, przeżywasz trudne emocje, a sposoby, które dotychczas pomagały - już nie działają. Wiele osób poszukuje profesjonalnej pomocy z powodu cierpienia psychicznego, z którym trudno im sobie poradzić, doświadczając trudności w relacjach czy utraty kontroli nad swoimi zachowaniami.

     Często trudno odpowiedzieć o wszystkich trudnościach na jednej wizycie, dlatego, zazwyczaj, poświęcamy na to dwa lub trzy spotkania. Na pierwszych konsultacjach możesz oczekiwać, że wysłucham Cię, tak byśmy razem mogli zastanowić się nad zdefiniowaniem Twoich trudności, określić - bardziej lub mniej konkretne - obszary, którym dobrze byłoby się zająć, a także wstępnie nakreślić cel współpracy. Możesz spodziewać się wielu pytań: o Twoją aktualną sytuację życiową, trudności z jakimi aktualnie się zmagasz i ich przebieg w czasie, o dotychczasowe sposoby radzenia sobie, o Twoje aktualne i przeszłe relacje, o twoje rozumienie natury problemu, ale też: o Twoje cele, oczekiwania i nadzieje, zasoby osobiste i społeczne.

     Celem tych pierwszych konsultacji jest określenie, jaka forma współpracy będzie dla Ciebie najbardziej korzystna. Nie zawsze jest to psychoterapia - warto mieć na uwadze, że: po pierwsze, jest to zazwyczaj długi proces i poważne zobowiązanie; po drugie, nie wszystkie trudności mogą być zaadresowane w terapii indywidualnej. Istnieje wiele innych form wsparcia i pomocy psychologicznej, które mogą w danym momencie być bardziej odpowiednie: interwencja kryzysowa, wsparcie psychologiczne, terapia grupowa lub terapia uzależnień, trening umiejętności interpersonalnych itd. Może się zdarzyć również, że jako terapeuta nie będę czuła się w kompetencjach by zaoferować Ci współpracę lub uznam, że terapia w innym nurcie będzie bardziej wskazana. Oczywiście, po kilku pierwszych konsultacji Ty również możesz uznać, że nie jesteś gotowy lub nie odpowiada Ci mój sposób pracy, wówczas staram się podpowiedzieć inne możliwości.

     Dobrze, żeby decyzja o podjęciu psychoterapii była przemyślana i oparta na wspólnych ustaleniach. Gdy, na podstawie mojej opinii i Twojej gotowości, zdecydujemy się na współpracę, omawiamy jeszcze raz jej cele i zasady obowiązujące obie strony.

     Psychoterapia, żeby była skuteczna, musi być systematyczna. W kontrakcie psychoterapeutycznym znajdują się ogólne warunki dotyczące tzw. settingu: czas trwania sesji, częstotliwość spotkań, zasady dotyczące ewentualnego odwołania lub zmiany terminu sesji, kontaktu poza sesjami a także zobowiązania terapeuty (np. do starannego działania, gwarancji poufności informacji, przynależności do Stowarzyszenia i respektowania zasad etyki zawodowej).

Kontrakt, którym się posługuję, możesz znaleźć tutaj.

     Jeszcze przed rozpoczęciem właściwej terapii omawiamy jeszcze raz wspólne rozumienie Twoich trudności i przedstawiam mój pomysł na wspólną pracę. Przedstawiam - dość ogólnie, ponieważ każdy proces może wyglądać inaczej - etapy i moje metody pracy terapeutycznej. Nie jest to sztywny plan, raczej zarys i często zdarza się że w trakcie wyłaniają się nowe cele lub obszary ważne do zaadresowania. Tutaj nakreślę również, bardzo ogólnie, czego możesz się spodziewać na poszczególnych etapach.

Ustalenie celów

     To bardzo ważny punkt, do którego wracamy też w trakcie trwania terapii i który wyznacza moment jej zakończenia. Cele mogą być bardzo różne, ważne jednak by były realistyczne i Twoje własne. Nie pracuję na celach, które są zdefiniowane przez kogoś innego (instytucję czy członka rodziny), są nierealne lub byłyby w sprzeczności z Twoim zdrowiem, rozwojem i/lub stały w sprzeczności z prawem.

     Cele mogą być bardzo konkretne lub bardziej ogólne i, tak jak wspomniałam, czasem zmieniają się w miarę postępu terapii. Może tak być, że kontraktujemy cel współpracy związany z konkretnym objawem (np.radzenie sobie z napadami lękowymi), jednak w trakcie trwania terapii ujawniają się też inne trudności, które wymagają pogłębionej pracy.

     Cele wyznaczają też kierunek, nad którym czuwam i mogę w trakcie trwania procesu się do niego odwoływać.

Wywiad i analiza sposobu życia

     W trakcie trwania całej terapii będę chciała jak najlepiej poznać i zrozumieć jedyną i niepowtarzalną osobę, jaką jesteś, a także zachęcić Cię do tego samego. Będę zadawała dużo pytań i interesowała się tym, jak myślisz, czujesz, jak zachowujesz się w różnych sytuacjach. Jak funkcjonujesz w różnych obszarach życia: pracy, nauce, związkach partnerskich i relacjach społecznych, jak dbasz o swoje potrzeby, zdrowie, aktywność fizyczną, co lubisz robić, w czym jesteś dobry, czego nie lubisz, z czym masz trudności, jak mogą widzieć Cię inni ludzie, jakie masz plany, marzenia, sny, co Cię niepokoi, co sprawia Ci radość, a co denerwuje… Nie ma w terapii tematów nieistotnych i wszystko co wniesiesz na sesję zostanie omówione. Jednocześnie mogę czasem wrócić do pewnych kwestii lub zauważyć że są wątki, które się nie pojawiają, a mogłyby być ważne. Może też być tak, że pojawią się na bieżąco problemy, które odsuną na jakiś czas pracę nad wcześniej ustalonymi celami.

     Ten aspekt terapii ma na celu jak najlepsze zrozumienie i połączenie różnych wymiarów Twojego życia, co z kolei jest konieczne do zmiany.

Historia życia, historia rodziny

     Trudno kogoś poznać i zrozumieć bez uwzględnienia jego kontekstu i historii. Pracując w nurcie integracyjno-systemowym, staram się łączyć Twoje wczesne doświadczenia i sposób funkcjonowania Twojej rodziny pochodzenia i otoczenia z obecnymi wzorcami relacji, osobistymi schematami, stylem osobistej narracji, a także badać ich zmienność i trwałość w czasie.

     Zwykle poświęcamy około 3-4 sesji na opowiedzenie rodzinnej historii. Ważne są informacje na temat rodziny pochodzenia rodziców lub opiekunów, ważnych wydarzeń w ich życiu, poważnych chorób, uzależnień. Podobnie informacje na temat Twojego dzieciństwa i dorastania - okoliczności narodzin, przebiegu rozwoju, chorób, ważnych wydarzeń, relacji w rodzinie. Te informacje pozwolą nam później na sformułowanie hipotez dotyczących źródeł Twoich problemów, ale też na dotarcie do zasobów, które mogą być pomocne w radzeniu sobie z nimi.

Wspólna konceptualizacja

     Opierając się z jednej strony na Twojej osobistej historii i mojej wiedzy teoretycznej, proponuję pewien sposób rozumienia Ciebie i trudności, z którymi się zgłosiłeś. Pracując nurcie integracyjnym staram się łączyć różne sposoby rozumienia człowieka i różne wymiary jego funkcjonowania: poznawczy, emocjonalny, relacyjny, behawioralny i cielesny.

     W konceptualizacji stawiam hipotezy dotyczące możliwych źródeł i połączeń, tego jakie uwarunkowania, doświadczenia i przekazy i w jaki sposób mogły wpłynąć na Twoje: myśli, przekonania, sposób reagowania emocjonalnego, określone zachowania (w tym takie, które stwarzają problemy) itd. Szukamy (razem, bo zawsze jest to nasza wspólna praca) głęboko zakorzenionych przekonań, utrwalonych wzorców, schematów i ich wpływu na Twoje życie.

Metody terapeutyczne

     Psychoterapia jest przede wszystkim rozmową. Większość czasu na sesjach omawiamy to, co jest dla Ciebie ważne. Możesz spodziewać się że Cię wysłucham, ale też będę zadawać dużo pytań, dzielić się moimi obserwacjami i myślami. Często też dzielę się z Tobą wiedzą, która może być dla Ciebie użyteczna, mogę polecić Ci lekturę lub film.

     W zależności od Twoich celów i potrzeb, a także od etapu procesu, na sesjach możemy skupiać się na omawianiu przekonań i schematów, nauce umiejętności, mogę zaproponować Ci krótkie doświadczenie lub eksperyment. Czasem zachęcam do wykonania zadania pomiędzy sesjami.

     W dużym skrócie, gdybym miała podzielić proces terapeutyczny na etapy, wyglądałoby to tak: zrozumienie, doświadczenie, zmiana i jej utrwalenie. Oczywiście, w praktyce jest to proces bardziej cyrkularny niż liniowy, ale wszystkie etapy są bardzo istotne.

Wspieranie w zmianie

     Po rozpoczęciu terapii możesz zacząć zauważać pierwsze zmiany w Twoim życiu już w pierwszych miesiącach lub nawet tygodniach. Może być tak, że już wtedy poczujesz że osiągnąłeś swój cel i dalsza praca nie jest ci potrzebna. Często jest jednak tak, że trwała zmiana, zwłaszcza gdy dotyczy wielu obszarów naszego życia, wymaga czasu i wielu podejść i to zupełnie naturalne. W terapii możesz liczyć na to, że będę monitorować Twoje postępy i wspierać Cię na każdym etapie zmiany.

Krótko- czy długoterminowo?

     W moim podejściu pracuję w obu formatach. Krótkoterminową terapię mogę Ci zaproponować gdy na przykład: Twoje cele są konkretne i obejmują określony obszar Twojego życia; w sytuacjach kryzysowych, gdy potrzebujesz tymczasowego wsparcia; gdy Twoim celem jest nauka pewnych umiejętności lub gdy po prostu nie jesteś gotowy na dłuższą pracę albo masz ograniczone środki.

     Długoterminowy proces jest wskazany gdy: Twoje trudności obejmują wiele obszarów Twojego życia, zwłaszcza obszar relacji interpersonalnych; są długotrwałe; masz trudności z regulacją emocji i kontrolą swoich zachowań; w Twoim życiu powtarzają się pewne wzorce; doświadczasz stale lub cyklicznie cierpienia psychicznego; masz zdiagnozowaną chorobę lub zaburzenie psychiczne lub podejrzewasz je u siebie; masz trudności z adaptacją do otoczenia; masz za sobą bolesne doświadczenia, od których trudno Ci się uwolnić. Możesz też zdecydować się na długotrwałą terapię gdy problemy wracają pomimo leczenia i czujesz się gotowy na pogłębioną pracę by uzyskać bardziej trwałe rezultaty. Długotrwała i systematyczna terapia jest wymagająca i stanowi poważne zobowiązanie, jednocześnie oferuje niepowtarzalną możliwość obserwowania i omawiania na bieżąco tego, co się pojawia w relacji terapeutycznej.